Ήταν σταλινικός ο Σοστακόβιτς ή αντικομουνιστής. Ας μην επηρεαζόμαστε από το γεγονός ότι τον είχε αποκηρύξει το σοβιετικό καθεστώς. Έγραφε μουσική κάτω από την απειλή να τον εξορίσουν ή με ελεύθερη σκέψη ύμνησε την Οκτωβριανή επανάσταση. Αυτά τα ερωτήματα κι άλλα σχετικά παίζουν εδώ και 40 τόσα χρόνια από το θάνατο του μέγιστου, ίσως του μεγαλύτερου συνθέτη του 20ου αιώνα.
«Μπορώ κι εγώ!... » σκέφθηκε το άγνωστο και φτωχό αγόρι. Πήγαινε κινηματογράφο και παρακολουθούσε την ταινία σα να 'ταν υποψήφιος σκηνοθέτης, όχι απλά θεατής. Την τάδε ταινία διάσημου και ταλαντούχου σκηνοθέτη, όχι κάποιου μικροπωλητή, άσχετου με το αντικείμενο, όπως ήταν ο τύπος της ιστορίας μας. «Κι όμως, το ‘χω μέσα μου και μπορώ να το κάνω!... », σκεφτόταν. Ο Πέδρο Αλμοδοβαρ, το όνομα του οποίου σίγουρα έχετε ακουστά.
Υπάρχουν κάποιες σελίδες της Ιστορίας μας, που είναι τοποθετημένες τρίτο πλάνο, στο βάθος κήπος. Κι όμως σ' αυτές τις λιγοδιαβασμένες και σχεδόν άγνωστες σελίδες θα βρεις γεγονότα με τη δική τους αξία.
Θέλω να γράψω δυο λόγια για τον Ρομπέρ Μπρεσόν, με την ευκαιρία ότι γεννήθηκε σα σήμερα 25 Ιουλίου, το 1901. Γίνεται; Μόνον δυο λόγια για έναν καλλιτέχνη, ειδικά αυτόν, που προσφέρεται για περιπλάνηση στο σύμπαν. Εδώ δεν τα λέμε όλα, αλλοίμονο. Εδώ περιοριζόμαστε στα βασικά, στα απαραίτητα. Τα δυο λόγια, λοιπόν, για τον αποκαλούμενο “Άγιο του σινεμά” είναι αρκετά.
Ένα χωριατοκόριτσο ντροπαλό και συνεσταλμένο, από φτωχή οικογένεια, με ρίζες από Σκωτία και Ιρλανδία, γεννήθηκε ανάμεσα σε φυτείες στην Αμερική, κι αυτή ήταν η πρώτη της δουλειά, να μαζεύει φύλλα καπνού. Μια φορά την εβδομάδα πήγαινε σινεμά, αγαπημένος της ηθοποιός ο Κλαρκ Γκαίημπλ (1901 -1960) και η ταινία που την συγκινούσε ήταν “Μια γυναίκα πειρασμός”.
Πριν ακόμα γεννηθεί το παιδί είναι ήδη σεξουαλικό ον. Αυτό υποστήριξε ο Ζίγκμουντ Φρόυντ, ο “πατέρας της ψυχανάλυσης”, ο άνθρωπος που δεν απομονώνει το σεξ, την επιθυμία για σεξ, τη σχέση με το σεξ, με το χαρακτήρα μας, τη συμπεριφορά μας και τη σκέψη μας.
Στα σχολεία διδάσκεται ο Όμηρος, για τον οποίον είναι ακόμα άγνωστο που και πότε γεννήθηκε, ούτε στο περίπου πότε έγραψε τα έπη του, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Ποιο, αλήθεια, έπος και ποιο ποίημα άξιο να μνημονεύεται στους αιώνες γράφτηκε στους καιρούς μας, έστω πριν 200 και 500 χρόνια; Να, ένα ζήτημα άξιο μελέτης.
Είμαστε Έλληνες, ρε. Ούτε Τούρκοι και Αλβανοί, Αμερικάνοι και Ρώσοι. Τι σημαίνει, ρε, είμαι Έλληνας; Να έχεις μια ιδέα από Έλληνες ποιητές και συγγραφείς. Με τον καθένα που παράγει ελληνισμό του Χθες και του Σήμερα. Όχι τίποτα άλλο, αλλά να γνωρίζουμε από πού ήρθαμε, ποια στενά περάσαμε πριν γίνουμε ό,τι είμαστε, αυτοί που είμαστε.
«Έχω για τη ζωή μια αντίληψη δραματική και ρομαντική. Ό,τι δεν αγγίζει βαθειά την ευαισθησία μου, δεν μ’ ενδιαφέρει. Όσο αφορά την ποίηση, στην πραγματικότητα καταλαβαίνω πολύ λίγα πράγματα...».
Ξεσπάει ο πόλεμος, αυτός που τον λένε Α΄ παγκόσμιο, και μέσα στους πρώτους νεκρούς είναι ο 28χρονος Ανρύ Αλμάν Φουρνιέ, που πέρασε στην Ιστορία της λογοτεχνίας ως Αλαίν Φουρνιέ. Έγραψε μόνον ένα μυθιστόρημα, το οποίο είχε πολυδουλέψει, «Ο Μέγας Μώλν». Η περίπτωση του παρουσιάζει κάτι το πονετικό, χωριατόπαιδο από τη Γαλλία, ψιλομελαγχολικό, ανακάλυπτε τον εαυτό του και τον κόσμο διαβάζοντας αλλά και με τις επιλεκτικές γνωριμίες του.